محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

577

تحفه خانى ( فارسى )

[ 207 ] مقاله در بيان حمّى سونوخس و ببايد دانست كه حدوث اين تپ از غليان خون است و اعراض او از صداع و عطش و حرارت ملمس اقوى از حمى يوم است و خفيف‌تر از حميات عفنه و بر صاحب علت علامات دمويت ظاهر است و علاج او فصد است و گاهى همين فصد فقط در علاج او كافى است و بايد كه معالج نظر در حال مريض كند اگر چنانچه قوى و به قوت باشد بايد خون مقدار اخراج كند كه بغشى انجامد و الّا به قدر واجب و قوت گاه چنانست كه به اين تدبير تپ در حال مفارقت مىكند و گاه چنانست كه فصد فقط در علاج كافى نيست بلكه از تبريد و تلطيف نيز مىبايد كرد بشربت سكنجبين ساده اگر مانعى از سرفه نباشد و الّا بشربت نيلوفر و پرهيز از گوشت ضرورتست و از اغذيه اقتصار بر اغذيه حامضه بايد كرد مثل آش از تمر هندى و ماش مقشر خصوصا كه در طبيعت قبض باشد و گاه باشد كه احتياج تليين طبيعت نيز باشد بلكه احتياج باسهال نيز باشد . . . را به مثل نقوع فواكه مقوى بشيرخشت و يا آب انارين با هليلهء زرد نقوع فواكه در آخر اين كتاب مذكور خواهد شد و مقدار هليله در نقوع از پوست او دو مثقال است و مقدار نقوع بايد كه از چهل مثقال كمتر نباشد مجموع ترتيب داده اختيار بايد كرد . [ 208 ] مقاله در بيان حمى دموى عفنى و جالينوس از حكماء اطبا اين تپ را منكر است و مىگويد كه اين تپ را وجودى نيست و درين اعتقاد دموى دليل او اينست كه خون هرجا كه متعفن شود